GT3 – 20 lat rewolucji w wyścigach GT

Dwadzieścia lat temu, 2 grudnia 2005 roku, poranny spacerowicz przemierzający deszczowe ulice Monte Carlo mógł natknąć się na zaskakujący element świątecznej dekoracji na Place du Casino. U stóp bożonarodzeniowej scenografii ustawiono dziewięć samochodów wyścigowych, każdy reprezentujący inną markę. Niebieskie Maserati, pomarańczowe Lamborghini, srebrne Ascari – dla postronnych wyglądały jak część ekspozycji. W rzeczywistości były zapowiedzią wydarzenia, które zmieni sport samochodowy na kolejne dekady. W pobliskim Hôtel de Paris ogłoszono narodziny nowej kategorii wyścigowej. GT3 właśnie nadeszło.

Dziś, gdy klasa świętuje swoje 20-lecie, jest nie tylko globalnym standardem w wyścigach GT, lecz także jednym z najważniejszych projektów regulaminowych XXI wieku – fundamentem, który odmienił krajobraz motorsportu.

Recepta na kryzys

Choć na początku XXI wieku wyścigi GT przeżywały rozkwit, analiza realiów pokazywała, że sukces może okazać się krótkotrwały. Rosnąca liczba producentów oznaczała gwałtowny wzrost kosztów i coraz większą presję na zespoły. Amatorzy, którzy wcześniej stanowili kręgosłup kategorii, byli stopniowo wypierani przez profesjonalistów, a ryzyko monopolu kilku marek stawało się coraz bardziej realne.

Wtedy pojawiła się propozycja Stéphane’a Ratela, ówczesnego promotora Mistrzostw FIA GT. W listopadzie 2004 roku przedstawił FIA koncept nowej klasy. Jej celem było stworzenie konkurencyjnej formuły o znacznie niższych kosztach, dostępnej dla szerokiego grona producentów i kierowców-amatorów. Kluczowym założeniem było wykorzystanie istniejących modeli drogowych i ich zbalansowanie – tak, by różne konstrukcje mogły rywalizować na równych zasadach.

Jak wyjaśniał wtedy Ratel: „Zaczynając od samochodów drogowych, rozpoczynasz od zupełnie różnych architektur. Masz auta z silnikiem z przodu, centralnym lub z tyłu. Masz sześć, osiem, dziesięć albo dwanaście cylindrów”. Kontynuował: „Pomysł naprawdę wyszedł od prezydenta Mosleya, a architektem projektu był Peter Wright. Jeśli zaczynasz od aut produkcyjnych, zawsze znajdzie się sposób, by je zrównoważyć”.

To właśnie Wright odegrał jedną z kluczowych ról w narodzinach GT3. Jako doradca techniczny FIA od 1995 roku już wcześniej opracował pierwsze procedury równoważenia osiągów, gdy w 2004 roku próbowano dopasować możliwości wyczynowego Maserati MC12 do reszty stawki FIA GT Championship. Była to inicjatywa pionierska – nigdy wcześniej nie wdrażano tak rozbudowanego systemu Balance of Performance. Wright udowodnił jednak, że to możliwe. GT3 miało ten pomysł rozwinąć na niespotykaną wcześniej skalę.

Pierwszy sezon i narodziny legendy

Do inauguracyjnego sezonu Mistrzostw Europy GT3 w 2006 roku zgłoszono osiem modeli: Ascari KZ1R, Astona Martina DBRS9, Corvette Z06, Dodge Vipera, Lamborghini Gallardo, Ferrari F430, Maserati Gran Sport Light oraz Porsche 997. Podczas prezentacji w Monte Carlo obecne były także Venturi i Lotus, choć ostatecznie nie znalazły się na starcie.

Przed weryfikacją regulacji konieczne były intensywne testy porównawcze. Podjął się ich dwukrotny zwycięzca 24h Spa-Francorchamps, Christophe Bouchut, który jednego dnia przejechał ponad 400 kilometrów testowych w ośmiu różnych samochodach. Podsumował to krótko: „To był bardzo pracowity dzień. Wycieńczający, ale satysfakcjonujący. Samochody są tak różne, że aż niesamowite, iż globalnie ich osiągi są tak podobne”.

W maju 2006 roku GT3 oficjalnie zadebiutowało podczas rundy w Silverstone, przyciągając 44-samochodową stawkę. Wśród zespołów były AF Corse i Barwell Motorsport – obie ekipy startują w GT World Challenge Europe również dziś, dwie dekady później. Mark Lemmer z Barwella wspomina: „Nie wiedzieliśmy wtedy, że trzy DBRS9 na polach startowych pierwszego wyścigu GT3 będą początkiem niesamowitej, 20-letniej podróży. Formuła bardzo się rozwinęła – samochody są szybsze, bardziej złożone – ale duch rywalizacji pozostał taki sam”.

Dwudziestolecie w czasach rekordów

W sezonie 2025 GT World Challenge Europe zgromadziło rekordowe pola zarówno w Sprint Cup, jak i w Endurance Cup. Do 24h Spa-Francorchamps zgłoszono aż 75 samochodów GT3. Ale sukces wykracza daleko poza Europę. Samochody tej klasy są dziś standardem w FIA WEC, IMSA, Super GT, DTM oraz wielu innych seriach na całym świecie.

W stawce nie brakuje największych gwiazd – w tym roku GT3 prowadził nawet Max Verstappen – ale równocześnie wciąż jest to formuła przyjazna amatorom, zgodnie z pierwotną ideą. To właśnie ta różnorodność od lat utrzymuje kategorię w świetnej kondycji.

Z okazji jubileuszu SRO i Peter Auto ogłosiły powstanie serii GT3 Revival, która od 2026 roku będzie gościć samochody z pierwszych ośmiu sezonów kategorii. Jednocześnie przyszłoroczne 24h Spa wzbogaci wyścig GT3 Legends. To symboliczne – współczesna i historyczna wersja klasy żyją dziś obok siebie, tworząc unikatowy pomost między przeszłością i teraźniejszością.

Dziedzictwo Petera Wrighta i przyszłość GT3

Rocznica zbiega się z odejściem kluczowej postaci w historii GT3 – Petera Wrighta, który zmarł w listopadzie 2025 roku. Stéphane Ratel nazwał go w nekrologu „ojcem BoP” i dodał: „Bez niego nie byłoby GT3, GT4, hipersamochodów ani TCR. Świat sportów motorowych jest mu winien ogromną wdzięczność”.

GT3, oparte na idei równoważenia osiągów i dostępności dla różnych konstrukcji, nigdy nie było bardziej aktualne niż dziś. Od lokalnych serii po największy wyścig GT na świecie, ta klasa stała się uniwersalnym językiem wyścigów samochodowych.

Dwadzieścia lat po premierze na Place du Casino można śmiało powiedzieć, że GT3 nie tylko odniosło sukces – ono odmieniło cały format rywalizacji w samochodach GT. To jedna z najtrwalszych i najbardziej wpływowych innowacji w historii nowożytnego motorsportu. I wszystko wskazuje na to, że najlepsze rozdziały dopiero nadejdą.